Jak przestać się martwić – Frank Tallis [recenzja]

Jak przestać się martwić – to pytanie nabrało znaczenia zwłaszcza w czasach pandemii, gdy przymusowe odosobnienie wywołało obawy i pytania o przyszłość. Niebezpodstawnie zresztą, wiele branż ucierpiało w trakcie lockdownu, wiele osób straciło swoje firmy czy miejsca pracy. Ale nie zawsze martwienie się ma aż tak konkretne powody. Frank Tallis, autor książki “Jak przestać się martwić” pokazuje różnicę między przeciętnym a nadmiernym zamartwianiem się – i jak sobie poradzić z tym drugim.

Frank Tallis jest brytyjskim pisarzem i psychologiem klinicznym. W przeszłości wykładał w King’s College London i londyńskim Instytucie Psychiatrii. Jest autorem podręczników akademickich, artykułów w międzynarodowych czasopismach naukowych, popularnych poradników (za które otrzymał kilka brytyjskich nagród literackich), a także powieści. 

Jego książka “Jak przestać się martwić” właśnie została wydana w Polsce przez Wydawnictwo Insignis. Dotyczy ona właśnie nadmiernego zamartwiania się. Z pewnością znasz osoby, które to robią. Byle drobiazg urasta dla nich do rangi gigantycznego problemu, czarnych myśli jest coraz więcej i przybierają one coraz bardziej czarny kolor, myśli się, że będzie coraz gorzej. To właśnie mechanizm zamartwiania się. Nie wiadomo, co jest jego źródłem – być może specyficzna budowa mózgu, a być może wychowanie. 

jak przestać sie martwić

Jak pisze Tallis, ludzie, którzy się zamartwiają, są świetni w definiowaniu problemów, ale dużo gorzej wychodzi im ich rozwiązywanie. Wynika to z ich niechęci do podejmowania decyzji, dopóki nie uzyska się pewności, że postąpiło się słusznie. Oczywiście jest to niemożliwe, bo każda decyzja wiąże się z jakimś ryzykiem. 

Osoby nadmiernie martwiące się przeciągają jednak moment podjęcia decyzji i nieustannie roztrząsają problem, szukając potwierdzenia, że podejmą najlepszą decyzję. Choć najlepiej byłoby zaryzykować i zdecydować – wtedy poziom niepewności związanej z przyszłością się zmniejszy. Istnieje też  kilka typowych powodów zmartwień: problemy w relacjach z bliskimi, brak pewności siebie, pozbawiona celu przyszłość, niekompetencja w pracy i problemy finansowe. Tak jak istnieją typowe myśli, związane z każdym z tych powodów. 

Jak przestać się martwić? Tallis podpowiada, że pomocną metodą jest relaksacja i bardzo mocno podkreśla, że jest to umiejętność, której można i trzeba się nauczyć. Poleca też pracę nad własną samoświadomością – rozpoznawanie zamartwiania się i zmianę osobistego nastawienia. Ma w tym pomóc “pakiet rozwiązywania problemów”, który polega na podjęciu zestawu działań: zdefiniowania problemu, wymyślania wielu rozwiązań oraz podejmowania decyzji (przy rozważeniu wszystkich za i przeciw), wdrożeniu wybranej strategii i ocenie postępów. 

Tallis pokazuje też, jak można rozwiązywać praktyczne problemy na przykładach konkretnych sytuacji. Unaocznia też zdrowe style rozwiązywania problemów i pułapki myślenia, jakie mogą się przy okazji pojawić (myślenie w kategoriach czarno-białych, nadmierne uogólnienia, obwinianie siebie, przewidywanie przyszłości czy lekceważenie własnych sukcesów). Podpowiada, jak radzić sobie z problemami, których nie da się rozwiązać. A także uświadamia, kiedy nadmierne zamartwianie się jest częścią poważniejszych problemów.

Książka jest napisana bardzo przystępnym i zrozumiałym językiem. Choć niewielka objętościowo, jest bardzo treściwa. Przyda się tym, którzy nadmiernie się zamartwiają i ich bliskim. Zapewne też skorzystają z niej coachowie czy terapeuci i wszyscy, którzy chcą poprawić swój sposób podejmowania decyzji.

(Za książkę dziękuję Wydawnictwu Insignis)