A wszystko zaczęło się od zapowiedzi, której dokonał Barry Leggetter, szef AMEC (Association for Measurement and Evaluation of Communication), na liście dyskusyjnej LinkedIn, jeszcze przed 2nd Measurement Summit w Barcelonie. Wynikało z niej, że ekwiwalent reklamowy zostanie wręcz zakazany przez AMEC. Na konferencji AMEC dostaliśmy propozycję ogólnoświatowych standardów pomiaru efektów działań PR, a w niej taki oto kwiatek poświęcony ekwiwalentowi reklamowemu:

1. Advertising Value Equivalents (AVEs) do not measure the value of public relations and do not inform future activity; they measure the cost of media space and are rejected as a concept to value public relations
2. Where a comparison has to be made between the cost of space from earned versus paid media, validated metrics (for example Weighted Media Cost, CPMs, etc.) should be used, stated for what they are, and reflect:
   • Negotiated advertising rates relevant to the client
   • Quality of the coverage (see Principle 2), including negative results
   • Physical space of the coverage, and the portion of the coverage that is relevant
3. Multipliers intended to reflect a greater WMC for earned versus paid media should never be applied unless proven to exist in the specific case.

Czyli najkrócej mówiąc – stare wersje ekwiwalentu reklamowego, gdzie wartość analogicznej do wybranego artykułu powierzchni reklamowej mnoży się przez dowolną liczbę pierwszą, są be. Ale nowa wersja, nazwana nieco inaczej, bo Weighted Media Cost, gdzie wartość powierzchni reklamowej waży się przez różne parametry artykułu (wydźwięk, obecność fotografii lub cytatu w tekście, itp.), już jest cacy. Wywołało to burzę wśród uczestników konferencji. Debata tak się zaogniła, że przedstawiciele AMEC i innych organizacji branżowych, które wspólnie stworzyły propozycję standardów, poddali pod głosowanie każdy punkt deklaracji dotyczący ekwiwalentu reklamowego, osobno. Punkt 1. przeszedł. Punkt 2. przeszedł nieznaczną większością głosów. Punkt 3. też przeszedł, też nieznaczną ilością głosów. Po zakończeniu konferencji AMEC poddał wnioski pod debatę – no i się zaczęło.

Wyraźny sprzeciw zgłosiła amerykańska guru pomiaru PR, Katie D. Paine, która na swoim blogu skrytykowała firmy obecne na konferencji, a wciąż stosujące ekwiwalent reklamowy a wręcz wezwała do ich bojkotu. Podała też dobre przykłady firm, które nie używają tej miary (m.in nas, czyli NewsPoint). Katie D. Paine jest wpływowym głosem branżowym i na pewno nie można jej zignorować – dlatego Barry Leggetter dość szybko zareagował na swoim blogu, a i AMEC wypuścił stosowne oświadczenie. W kolejnym etapie przeciwnicy ekwiwalentu skupili się na liście dyskusyjnej na LinkedIn, “Support Group for AVE Foes” i tutaj jak na razie się integrują i wymieniają uwagami. Rozumiem oczywiście, że AMEC próbuje tutaj wypracować konsensus między różnymi firmami, które wchodzą w jego skład i wypośrodkować różne poglądy. Ale sama jestem zdecydowaną przeciwniczką stosowania jakichkolwiek miar, które nie mają żadnej wartości poznawczej i które dokonują nietrafnych porównań.

Co będzie działo się dalej – zobaczymy. W każdym razie pilnie obserwuję dyskusję na temat ekwiwalentu i będę tutaj  relacjonować jej dalszy rozwój.

Jim Sterne jest amerykańskim ekspertem marketingu online. Już w 1994 r. organizował seminaria dotyczące marketingu w internecie, był pomysłodawcą wydarzenia eMetrics Marketing Optimization Summit i współzałożycielem stowarzyszenia Web Analytics Association, obecnie pracuje jako konsultant, doradzając firmom, które prowadzą swój biznes w sieci. Pisze też bloga eMetrics.

Najnowsza książka Jima Sterne’a, “Social Media Metrics“, skupia się na mierzeniu efektów komunikacji prowadzonej za pomocą social media. Podstawą, jak wszędzie, jest oczywiście przemyślany plan działań, strategia z mierzalnymi celami – od tego zaczyna się książka. Następnie Sterne opisuje miary świadczące o świadomości – zasięg informacji, ale też dane, które można uzyskać na temat internetowej publiczności. Kolejny rozdział jest poświęcony rozpoznawaniu sentymentu, czyli emocji, jakie mają względem nas nasi odbiorcy, tutaj Sterne sporo pisze też o automatycznej analizie treści (która, jego zdaniem, jest dość problematyczna). Następnie skupia się na na działaniach, jakie może podjąć publiczność, słuchaniu konwersacji prowadzonych przez członków tejże publiczności i braniu w nich udziału, a w końcu – na wynikach biznesowych organizacji komunikującej się za pomocą social media i współpracy z osobami z firmy, które do idei pomiaru dopiero trzeba przekonać. Na koniec wspomina o spodziewanych trendach w mierzeniu social media i podaje kilka użytecznych raportów i narzędzi. Ciekawostka: Sterne posługuje się własnym modelem pomiaru efektów działań komunikacji w social media, The Engagement Food Chain, który zakłada następujące etapy: Zobaczyli> Zachowali > Ocenili > Powtórzyli > Skomentowali > Kliknęli > Weszli w Interakcję > Kupili > Polecili. Poza tym dużo przykładów narzędzi pomiaru, kategorii pomiaru czy gotowych wskaźników oraz przykładów praktycznych. Polecam wszystkim zainteresowanym tematem.

Slajdy pokazują ostateczne rezultaty biznesowe, jakie osiąga się dzięki prowadzeniu działań PR, w kilku aspektach: finansowym, reputacji, wpływu na pracowników, public affairs. Jest też trochę o ustalaniu punktów odniesienia pomiaru (benchmarków). Polecam – można wykorzystać w Waszych dyskusjach z klientami/zarządami/współpracownikami, gdy ktoś Was pyta, czy public relations w ogóle działa.

J. Owyang stwierdził też, że social media można mierzyć w czterech wymiarach:

• dialogu – czy organizacja prowadzi aktywny dialog ze swoimi klientami;
• rekomendacji – czy jej klienci polecają innym jej produkty i usługi;
• wsparcia technicznego – czy klienci sami stanowią dla siebie grupę wsparcia, czy też firma asystuje im bezpośrednio stosując technologie social media;
• innowacji – czyli produktu ubocznego angażowania się w social media.

Następnie przypisał do tych wymiarów różne wskaźniki oraz różnych amerykańskich dostawców narzędzi do monitorowania internetu – aby pokazać, kto może dla nas co zmierzyć.

Czuję się coraz bardziej jak fundamentalistyczny kaznodzieja nawołujący do zaprzestania grzechu, różnica jest jednak taka, że nawołuję do mierzenia efektów działań w praktyce PR. Tak jak każdy jest przeciwko grzechowi, PR-owcy, z którymi rozmawiam, są za prowadzeniem pomiaru. Jednak ludzie wciąż grzeszą, a PR-owcy wciąż nie robią badań.
J. E. Grunig

To cytat, który wybrałam do zakończenia mojej rozprawy doktorskiej. Właśnie poszła do druku wersja do korekty…

Poniżej przedstawiam Wam skrót notki na jej blogu, zawierającej 13 prawd o pomiarze social media. Warto mieć je na uwadze, zanim zaczniemy cokolwiek mierzyć.

• Jeśli nie mierzysz nic innego, pomiar social media jest problemem – jeśli nie mierzysz nic innego, możesz mieć trudności. Problemem nie jest zebranie danych – a jest ich odpowiednia analiza i interpretacja.

• Pomiar nie jest celem – jest drogą prowadzącą do celu.

• Pomiar aktywności nie jest tak istotny, jak mierzenie rezultatów – gromadzenie fanów na Facebooku jest aktywnością. Rezultatami są odpowiedzi fanów na przedstawioną im ofertę, zapisanie się na newsletter, kupno produktu. Liczba postów na forum to aktywność – ale to jak te posty przełożyły się na liczbę pobrań twojego e-booka, to już rezultat.

• Pomiar jest zdeterminowany przez cele - a cele muszą być mierzalne (co też powtarzam na wszystkich moich prezentacjach i szkoleniach poświęconych pomiarowi efektów działań PR czy komunikacji w sieci) czyli sformułowane tak, aby potem dało się zmierzyć ich realizację. Sformułowanie celu często samo narzuca miary – jeśli będzie to budowa silnej marki, zmierzymy to inaczej niż wzrost świadomości oferty u potencjalnych klientów. Miar tych nie musi być wiele – wystarczy kilka.

• Przyczyna i korelacja to dwie zupełnie różne rzeczy – przyczyna spowodowała, że coś się wydarzyło, korelacja odnosi się do powiązań pomiędzy dwoma zjawiskami, często działaniem i rezultatem działania. Naslund chodzi tutaj o takie zjawiska, jak na przykład intensywna kampania komunikacyjna w social media i następujący w jej trakcie wzrost leadów to jest to właśnie korelacja, jednak stwierdzenie, że kampania komunikacyjna spowodowała wzrost leadów jest trudne, ponieważ trzeba by było prześledzić dokładnie każdy lead z osobna. Porusza też kwestię synergii różnych kanałów komunikacji, która uniemożliwia wyizolowanie jednej przyczyny działania. Jej zdaniem jest to możliwe wyłącznie w warunkach czystego eksperymentu w warunkach laboratoryjnych.

• Analiza nie jest pomiarem – żadne narzędzie gromadzące dane nie przeprowadzi analizy za ciebie.  Pytania, na jakie musisz sobie odpowiedzieć, to co te dane oznaczają dla mnie i dlaczego? Nikt inny nie zna twojego biznesu lepiej od ciebie samego, nikt nie da Ci uniwersalnego rozwiązania, które dostarczy Ci odpowiedzi na twoje pytania. Wyznacz cel, na końcu dokonaj analizy, pomiar musi być pomiędzy.

• Standaryzacja ma ograniczenia – istnieją gotowe miary zaangażowania czy świadomości, jednak niekoniecznie będą się one nadawały do zastosowania w Twoim przypadku. Z kolei Twoje unikalne miary niekoniecznie staną się standardem. Naslund zauważa, że pewne miary standardowe, takie jak ekwiwalent, nie zaprowadziły daleko stosujące je osoby, a inne, jak zadowolenie klientów, oznaczają w każdej sytuacji coś zupełnie innego. Lepiej zatem koncentrować się na miarach unikalnych, które przyczyniają się do uzyskania znaczących informacji na temat Twojego przypadku, niż miarach uniwersalnych.

• Raport nie jest wynikiem – dokument z wynikami analizy to nie jest koniec drogi, to raczej plan, czy robić dalej to samo, czy też dokonać modyfikacji celem zmiany rezultatów. Raporty, które zawierają wiele danych, nie są użyteczne. Sztuką jest dobra interpretacja i przełożenie tego na konkretną rzeczywistość biznesową. Czy twoi szefowie, patrząc na twój raport z ilością wzmianek w mediach czy wysokością sprzedaży, pyta, czemu przypisujesz wartości tych liczb i co rekomendujesz na podstawie tych informacji? Czy kiedykolwiek o tym pomyślałaś/es? Dlaczego?

• Pomiar nie musi być złożony, aby być efektywnym – czasem wystarczy zmierzenie jednej korelacji, jak na przykład świadomości marki i wysokości sprzedaży. Para miar: ilościowa i jakościowa, a nie tylko jedna z nich. Jakie można zaobserwować ich zmiany, czy zmieniają się one tak samo, czy też jedna zmienia się niezależnie od zmian drugiej? Co może spowodować, aby zmieniały się równocześnie? Naslund ostrzega przed zagłębianiem się w dużą ilość danych, gdyż biznes jej zdaniem potrzebuje przewodnika, a nie dysertacji naukowej.

• Pomiar wciąż ewoluuje - pierwszy pomiar nie jest ostatnim, skończonym, doskonałym pomiarem. Jeśli się nie uda, być może to kwestia przeprowadzenia go w inny sposób. Jeśli czegoś zabrakło, trzeba to uzupełnić. Lepiej skoncentrować się na tym, czy uzyskaliśmy w wyniku pomiaru istotnej informacje, niż na tym, czy zrobiliśmy wszystko w sposób absolutnie perfekcyjny już za pierwszym razem.

• Pomiar ma charakter zarazem mentalny, jak i operacyjny – jesteśmy uczeni, aby bać się porażek, więc jeśli je obserwujemy i mierzymy, nie chcemy się nimi dzielić, manipulujemy liczbami, aby pokazać naszą pracę w jak najlepszym świetle, zamiast dzielić się trudną prawdą i w ten sposób dowiedzieć się, co możemy poprawić. To kwestia kultury biznesowej, gdzie odpowiedzialność jest absolutna, wina – osobista, a porażka to brzydkie słowo. To ten rodzaj rozmowy, którego nie da się załatwić prezentacją Power Point, pisze Naslund.

• Pomiar to coś więcej niż ROI – możemy i powinniśmy mierzyć ROI, to ile (czasowo i finansow0) poświęciliśmy, a ile otrzymaliśmy przychodu. Jednak nie możemy ograniczać się tylko do tego. Musimy też mówić o miarach jakościowych (postrzeganie marki, zadowolenie klienta, rekomendacje), aby odnosić się do rzeczy innych niż miary finansowe. Social media to nie kanał sprzedaży, ale prawdopodobieństwo zwiększenia sprzedaży za pomocą wszystkich innych doświadczeń.

• “Social media są niemierzalne” to wymówka -mówiąc to ludzie mają na myśli 1) brak odpowiednich narzędzi do zebrania potrzebnych danych 2) mam wszystkie dane, ale nie wiem od czego zacząć 3) nie wiem, które dane odnoszą się do których, aby móc je przeanalizować 4) nie chcę poświęcać czasu mojej pracy na zbieranie i analizowanie danych 5) boję się tego, co pomiar powie o efektywności mojej pracy. Pierwszy problem ma charakter funkcjonalny, drugi i trzeci oznacza brak znajomości metodologii i wymaga odrobiny praktyki oraz wysiłku stosowania, ale jest rozwiązywalny. Dwa ostatnie to problemy związane z mentalnością.

Przede wszystkim musimy przestać winić social media za utrudnianie pomiaru – to nie ich wina, jeśli już to wina dostarczenia bardzo dużej ilości informacji, pisze Naslund. My potrzebujemy zastanowić się czy mamy odpowiednie narzędzia i dane, czy chcemy spędzać czas na ocenie tych danych i wyciągnięciu istotnych informacji i czy jesteśmy mentalnie i funkcjonalnie przygotowani na to, co może się okazać – bez względu na to, czy te informacje będą dla nas korzystne, czy niekorzystne. Nikt tego za nas nie zrobi i nie da nam do rąk prostego podręcznika. To nasza praca, to nasza odpowiedzialność w zakresie naszych możliwości – a zatem do dzieła, pisze Naslund.

W zupełności się z nią zgadzam. Samo dokonanie pomiaru, zebranie danych do analizy, nie jest problemem, zwłaszcza w dobie mocno rozwiniętych narzędzi internetowych, które to ułatwiają. Problemem jest właśnie zabranie się do niego w odpowiedni sposób (moi badani też skarżyli się na problem z metodologią) czy wyciągnięcie wniosków, które mają znaczenie dla danego biznesu.

Na konferencji AMEC w Barcelonie (16-18 czerwca b.r.) międzynarodowe środowisko PR i firm monitorujących media zamierza stworzyć i uzgodnić standardy pomiaru i stosowane techniki pomiaru, a następnie zastanowić się nad ich wdrożeniem w branży. Standardy te zostaną nazwane Barcelońską Deklaracją Zasad Badawczych (Barcelona Declaration of Research Principles). Szczegóły w informacji prasowej AMEC na ten temat, ja zamieszczę parę mocnych cytatów z niej, autorstwa Davida Rocklanda, jednego z międzynarodowych autorytetów w zakresie pomiaru PR.

Dla nas jest to konferencja, podczas której podejmiemy konkretne zobowiązania, a zarazem mocny moment w historii PR. Czas rezygnacji z przestarzałych modeli pomiaru PR. Potrzebujemy edukować nie tylko naszych klientów z głównych międzynarodowych firm, ale również nowe pokolenie specjalistów ds. komunikacji, którzy dopiero wchodzą do branży. Public relations jest niedoceniane, bo nie potrafi mierzyć efektów swoich działań. Celem spotkania jest uzyskanie spójności, aby uzyskać wiarygodność.
David Rockland, Ketchum PR

Będę brała udział w tej dyskusji – wybieram się bowiem do Barcelony – i podzielę się z Wami tym, co zostanie w niej wypracowane.

W Polsce tymczasem godna uwagi inicjatywa kolegów z IRCenter – stworzenie grupy naukowców i praktyków wypracowujących standardy badań w social media (Wyszukali czyli poprzednia nazwa IRCenter). Spotkanie robocze miało się odbyć 10 czerwca, ale zostało przełożone, nie wiem jeszcze, na jaki termin. Powstała też lista dyskusyjna na Google Groups – jeśli ktoś z Was jest zainteresowany tymi tematami, zapraszam do dołączenia – najlepiej napisać do założycieli na maila info(at)social-impact.pl. Podobna inicjatywa zresztą parę miesięcy temu kroiła się wokół IAB, jednak na razie jakoś o niej cicho…

Po Robocie w Sopocie to trójmiejska inicjatywa spotkań przedstawicieli branży PR, wzorowana na warszawskim Po Robocie w Sopocie. PR-owcy spotykają się, aby dyskutować, dzielić się wiedzą, nawiązywać kontakty. Niedawno inicjatywa obchodziła rok działalności. Były warsztaty, była debata, były rozmowy kuluarowe przy pysznym torcie.

Obok Tomasza Michałowicza Maćka Budzicha, którzy obstawili tematy relacji, z mediami (ten pierwszy) i blogerami (ten drugi), prowadziłam warsztaty dotyczące pomiaru efektów działań PR. Przedstawiłam parę zasad, a potem rozwiązaliśmy case, próbując przetestować te zasady w praktyce. Padały pytania, ciekawe i dla mnie samej pouczające. Na przykład o to jak postępować z klientem, który sukces wyobraża sobie jako znalezienie się w konkretnym czasopiśmie, które współpracuje już z wybranymi specami od danego tematu (rozmawiać z klientem, przedstawiać mu sytuację, edukować go, a do tego cały czas próbować zainteresować dziennikarzy – ich układy z firmami nie są stałe, a i dziennikarze się zmieniają), ale też jak przedstawiać dokonania klientowi, który jest wiecznie niezadowolony (nie traktować jego humorów jako wyrazu niezadowolenia – gdyby był faktycznie niezadowolony, szybko by odszedł). Wieczorem długie Polaków rozmowy przy pysznym torcie urodzinowym, wymiana doświadczeń, nie tylko PR-owskich. Dziękuję Wam wszystkim, którzy tam byliście, a organizatorom dodatkowo za opiekę!

Załączam fragment prezentacji ze spotkania. I wracam do doktoratu (finalne poprawki) i przygotowań do egzaminu trenerskiego. Po oddaniu pracy planuję zająć się w końcu zmianą szablonu bloga. Szukam inspiracji – jeśli ktoś z Was może mi coś podpowiedzieć, to bardzo proszę.

Jim Macnamara – australijski naukowiec, twórca jednego z modeli pomiaru PR – napisał krótką notkę dla bloga The Measurement Standard. Wzorem innych branż, które tworzą swoje recepty przez duże R, podaje swoje trzy recepty – trzy R – dla pomiaru PR:

• Reliability (rzetelność) – skoro 100% dokładność jest niemożliwa, rzetelność jest jedną z Recept dla pomiaru PR. W badaniach jakościowych jest ona liczona statystycznie, bazuje na wielkości prób, odchyleniu standardowym, w badaniach jakościowych jest rezultatem podążania za następującymi, ważnymi i systematycznymi procedurami. Na przykład w przypadku analizy treści rzetelne metody oznaczają używanie kluczy kodowych, kilku kodujących, sprawdzenia rzetelności kodowania (kilku koderów koduje tę samą próbkę materiału, a uzyskane przez nich wyniki są porównane). Szerokie odchylenia są minimalizowane przez odrzucenie nierzetelnych danych, ponowne przygotowanie koderów i ponowne szkolenie.

• Research (badanie) – używanie ustalonych reguł przeprowadzania badań, metod i skal zamiast skal tworzonych własnoręcznie i wymyślnych miar. Nie wiem, czy J. Macnamara miał tutaj na myśli także wskaźnikomanię, jaka w PR towarzyszy pogłębionym analizom treści przekazów medialnych, która nie jest poparta badaniami.

• Relevant (odpowiedni) – pomiar musi być odpowiedni. Mierząc funkcję, która ma w nazwie relacje – jak public relations, stakeholder relations, relacje ze społecznością, media relations, itd. – powinno być oczywiste, że pomiar skupia się na stanie tych relacji. Mierzenie relacji w organizacji w kategoriach wydanych lub zwracających się dolarów,  jest tak samo nieodpowiednie, pisze J. MacNamara, jak mierzenie w tych kategoriach małżeństwa lub relacji rodzinnych. Jeśli celem programu komunikacyjnego jest stworzenie świadomości czegoś, mierzone powinno być występowanie określonego, poszukiwanego zachowania (na przykład zapytania, fakt zarejestrowania się na wydarzenie, próbki, kupno produktu/usługi itd.). Pomiar musi się też odnosić się do poszczególnych funkcji, programów i celów – jedna uniwersalna metoda pomiaru jest niemożliwa do wypracowania (PR-owcy z Australii najwyraźniej też próbują szukać świętego Graala PR). Istnieje cały zakres wiarygodnych metod badawczych, które J. Macnamara nazywa “skrzynką narzędzi pomiarowych” (measurement toolbox).

Jim Macnamara konkluduje, że tę kolejność można odwrócić tak, że powstaje Relevant Reliable Research, czyli odpowiednie, rzetelne badania. W zupełności się z nim zgadzam.

Cieszy mnie to niezmiernie. Dzieje się to po raz pierwszy w ramach Kongresu PR, że jeden dzień poświęcamy pomiarowi, w planach pierwsza w Polsce książka o badaniach PR (której jestem współautorką). Do tego miły osobisty akcent: wiele osób mówiło, że tutaj zagląda albo że specjalnie czekały na piątkową prezentację z wynikami badań. Co do programu, miałam lekki niedosyt: brakowało mi położenie większego nacisku na pomiar w dwóch przedstawionych studiach przypadków – historii konfliktu kredytobiorców z mBankiem przedstawionej przez Justynę Szafraniec i wdrożenia nowych standardów zarządzania w fabryce Gillette (a tego właśnie oczekiwałam) pokazanej przez Joannę Delbar. Norbert Kilen mówił o skutecznej komunikacji na Facebooku. Też brakowało mi danych kampanii, które prowadził, bo myślę, że to mogłoby być dobre uzupełnienie jego praktycznych doświadczeń (skoro temat był pokazywany w kontekście pomiaru). Podobał mi się natomiast pomysł, aby pokazać praktyczne przykłady narzędzi – Darek Tworzydło z Pawłem Prenetą opowiadali o serwisie do tworzenia ankiet na potrzeby PR, Sebastian Bykowski mówił o analizie wskaźnikowej stosowanej podczas badania przekazów medialnych. Zastanawiałam się, czy tego dnia nie powinny być pokazane inne prezentacje rozrzucone po innych dniach Kongresu, takie jak analiza sieciowa czy web usability. W końcu pomiarowi komunikacji też one służą.

Ja z kolei zaprezentowałam wybrane wyniki badań z mojej rozprawy doktorskiej, w których pytałam specjalistów PR z listy InternetPR.pl o ich opinie na temat pomiaru public relations. Na Kongres wybrałam cztery najbardziej dyskusyjne zagadnienia: ekwiwalent reklamowy, wymóg stawiany agencjom przez niektórych klientów – podawanie liczby wycinków prasowych, które agencja osiągnie w wyniku prowadzonych działań, bariery w pomiarze PR (jedną z nich jest nieznajomość metod i technik badawczych – tak przynajmniej uważają moi badani) oraz wizerunek PR (i powody, dlaczego ci badani, którzy wybrali opcję “negatywny”, tak uważają). To moim zdaniem pokazuje problem z pomiarem w Polsce: stosowanie metod i technik, które nie mają wartości badawczej, duża tolerancja dla nieuczciwych praktyk (w rodzaju podawania liczby publikacji), niewiedzę dotyczącą pomiaru oraz wpływ braku pomiaru na wizerunek PR. Dodałabym jeszcze piąty problem, który wynikł dnia poprzedniego z dyskusji nad prezentacją Jerzego Ciszewskiego: oczekiwanie na jedną uniwersalną metodę pomiaru PR – której zwyczajnie moim zdaniem nie ma.

Poniżej załączam moją prezentację z Kongresu. Jak tylko opracuję do końca wyniki badań, będę je upowszechniać w formie raportu – ale o tym będę jeszcze informować.